Geopolitical Economy and Class Formation
Geopolitical Economy and Class Formation

Pandemie van de angst. Inleiding

In het voorjaar van 2020 werd ons land een noodtoestand binnengeleid vanwege van de op 11 maart door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) afgekondigde pandemie van Covid-19, de luchtweginfectie veroorzaakt door het coronavirus SARS-CoV-2. Vijf dagen later, op 16 maart, hield premier Rutte een toespraak die op drie TV- en negen radiozenders werd uitgezonden. Dagblad Trouw, net als alle reguliere media geheel in de ban, sprak van ‘een bij voorbaat historische toespraak’ waarbij Rutte ‘’afwisselend de premier, de staatsman en zelfs de dokter’ was.

‘Er is geen eenvoudige of snelle uitweg uit deze zeer moeilijke situatie,’ aldus de premier, staatsman enz. ‘De realiteit is ook dat de komende tijd een groot deel van de Nederlandse bevolking met het virus besmet zal raken. Dat is wat de deskundigen ons nu vertellen. En wat zij ons ook zeggen, is dat we in afwachting van een vaccin of medicijn de verspreiding van het virus kunnen afremmen en tegelijkertijd gecontroleerd groepsimmuniteit op kunnen bouwen.’

Vanaf dat moment werd de regeringsverantwoordelijkheid in feite in handen gelegd van deze deskundigen en het parlement zonder veel omhaal terzijde geschoven. Om de verwachte stormloop op de ziekenhuizen af te vlakken, werd ook hier een lockdown ingesteld, zij het iets minder strikt dan in een aantal andere landen (‘intelligent’).

Nu wil het geval dat Covid-19 in de eerste lijn met succes kan worden behandeld met het anti-malariamiddel hydroxychloroquine, dat sinds 1955 verkrijgbaar is, in combinatie met zink en een antibioticum. De arts Rob Elens, die dit recept had overgenomen van de New Yorkse huisarts Vladimir Zelenko en er net als deze, zeer goede resultaten mee boekte, kreeg echter begin april van de Inspectie opdracht deze behandeling te staken en patiënten alsnog door te sturen naar het ziekenhuis, waar de eerste, net als eerdere doorverwezen gevallen, prompt overleed. Ruim een week na de toespraak van Rutte had het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) de voorraad hydroxychloroquine in Nederland opgekocht, volgens sommigen om het voor de behandeling bij de hand te hebben, volgens anderen om het juist buiten bereik van artsen en apothekers te houden en de weg vrij te houden voor nieuwe geneesmiddelen waarmee in tegenstelling tot hydroxychloroquine, veel te verdienen is.

Het werd spoedig duidelijk dat het aan Elens opgelegde verbod een veel bredere, politieke betekenis had. Immers, iedere discussie over behandelmethodes werd onmogelijk gemaakt door een waterdichte media-blokkade, ook op sociale media. Een interview met Elens werd door YouTube van het web gehaald en net als Facebook, LinkedIn en Twitter hield de Google-dochteronderneming elke afwijking van het officiële verhaal weg van het publiek. Wie ook maar voorzichtige kanttekeningen maakte bij de opgelegde dwangmaatregelen, die bij overtreding met hoge boetes werden bestraft, werd uitgemaakt voor ‘samenzweringsdenker’. In de NRC kregen lezers zelfs uitgelegd hoe men het best met deze ‘andersdenkenden’ om kon gaan. Over het hele spectrum was ook de politiek in de greep van de ‘pandemie’.

Intussen is de groep andersdenkenden zoveel groter geworden en omvat hij zoveel eminente deskundigen dat we de microbiologische en medische details hier slechts kort aanduiden. Er is een nieuw virus maar om daaraan een pandemie toe te schrijven is misplaatst. Na maanden waarin het aantal gevallen drastisch is afgenomen en zelfs in de reguliere media de eerste geluiden beginnen op te klinken dat er misschien wel erg royaal is geteld bij het registreren van de sterfgevallen door Covid-19 zouden zijn veroorzaakt, is de vraag, waarom worden dan toch ‘de maatregelen’ doorgezet? Is het het om gezichtsverlies te voorkomen, gaat her erom de angst vast te houden totdat er een nieuw type vaccin is—of hebben we met een nog veel omvattender sociaal experiment te maken?

De haast die met de ontwikkeling van een vaccin wordt gemaakt en het feit dat er belangrijke stappen in het testen worden overgeslagen, maken dit tot een huiveringwekkend experiment. Dat zulke experimenten levensgevaarlijk zijn zou de Spaanse griep, die woedde in 1918 en ‘19 (en die noch Spaans, noch een griep was) ons hebben kunnen leren. Deze ramp, die tientallen miljoenen slachtoffers maakte, is immers in verband gebracht met een experimenteel, op paarden gekweekt meningitis vaccin. Amerikaanse troepen die naar Europa werden verscheept om daar in de Eerste Wereldoorlog te vechten, werden op de legerbasis Fort Riley in Kansas ingeënt met meningitis-bacteriën (gedetineerden, militairen en schoolkinderen zijn altijd de ideale doelgroep voor vaccinatiecampagnes). Daar vielen al de eerste doden. Omdat de oorlog echter onverwacht eindigde, bleef het Amerikaanse leger zitten met grote hoeveelheden ongebruikt vaccin, ook tegen andere ziektes. Die werden toen maar bij de militairen ingespoten, officieel om ze bij de terugkeer geen ziektes te laten meebrengen. Maar het meningitis-vaccin was al dodelijk, laat staan de cocktails. Wie gevaccineerd was, stierf. De typische doodsoorzaak was een hevige auto-immuunreactie die vooral jongeren en jonge volwassenen trof, niet de bij griep (en ook bij Covid-19) gebruikelijke bejaarden en chronisch zieken.

Staat dit ons nog een keer te wachten? Voorlopig wijst niets erop dat er massaal verzet komt. Onze grondrechten zijn onder aanroepen van ‘het virus’ opgeschort, de vrijheid is drastisch ingeperkt. De maatschappij is in een toestand van surrealistische verstandsverbijstering beland waarin mensen die nog zelfstandig kunnen en willen denken, moeten rekenen op heftige reacties van de omgeving.

De vraag is, waarom?

Daarover gaat deze tekst. Mijn stelling is, kort samengevat, dat we in een historische crisis leven die maar zeer zijdelings te maken heeft met de volksgezondheid. Met de gezondheid van het Westen als dominant blok in de wereldorde en van de kapitalistische economie daarentegen is het niet best gesteld. Na driehonderd jaar is deze combinatie aan haar uiterste verkoopdatum toe. Het staatskapitalisme van China wordt sterker, de Euraziatische landmassa wint in de wereldverhoudingen aan gewicht. Maar net als in de Eerste Wereldoorlog hebben de machthebbers in de verschillende blokken ook een gemeenschappelijk belang: hun eigen volkeren eronder houden, een bevolking die zich op alle continenten begint te roeren. Ten slotte dreigt de aarde als gevolg van vervuiling en opwarming op termijn een onherbergzame woonplaats te worden voor de uit haar krachten gegoeide wereldbevolking.

Ieder van deze aspecten ontwikkelt zich volgens een eigen ritme en brengt andere krachten in beweging. Er is niet êén centrum van waaruit de Covid-19-crisis wordt gedirigeerd, maar een hele reeks sociale krachten, die deels botsen, deels elkaar in de weg lopen; sommige werken samen, andere werken elkaar tegen. Waar we zeker van kunnen zijn is dat welke plannen er ook zijn gemaakt (en ik zal laten zien dat deze plannen bestaan, die soms in verbazend detail voorspellen wat ons nu overkomt), het allemaal zal uitdraaien op nog meer van hetzelfde—de chaos die een ontbindend systeem begeleidt.

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *